استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

سلام مخاطب گرامی؛

مقالۀ پیش رو خلاصه‌ای از کتاب استانداردهای حسابداری بخش عمومی منتشر شده توسط سازمان حسابرسی می‌باشد.

در تهیه مطلب یاد شده تلاش بر آن بوده است تا نکات کلیدی استانداردهای حسابداری بخش عمومی، پیش روی مخاطبان گرامی قرار گیرد و تا حد زیادی از مراجعه به اصل کتاب بی‌نیاز گردند. 

امید این که مفید واقع گردد.

بخش اول: اهداف گزارشگری مالی استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

مقدمه استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

1.هدف اساسی گزارشگری مالی در استانداردهای حسابداری بخش عمومی، کمک به این بخش برای ایفای وظیفه پاسخگویی در مقابل است.

گزارشگری مالی از مهم‌ترین ابزارهایی است که به مسئولین بخش عمومی به خصوص رئیس جمهور کمک می‌کند تا بتواند نحوه ایفای وظایف خود را به ویژه در زمینه تأمین منابع عمومی و مصارف آن برای خدمت‌رسانی به گونه‌ای کارا، اثربخش و با رعایت صرفه اقتصادی نشان دهد.

2.منابع عمومی از جمله درآمد نفت و مالیات از طریق دستگاه‌های اجرایی برای ارائه خدمات عمومی مانند آموزش، بهداشت، زیرساخت‌ها و امنیت ملی مصرف می‌شود. مسئولین دستگاه‌های اجرایی به طور مستقیم یا غیرمستقیم به عنوان وکیل مردم عمل می‌کنند و باید در قبال مصرف بهینه این منابع به مردم پاسخگو باشند.

در حال حاضر بخش محدودی از این پاسخگویی از طریق ارائه صورتحساب عملکرد بودجه سالانه کل کشور و تهیه گزارش تفریغ بودجه صورت می‌گیرد، لذا لازم است گزارش‌های مالی دیگری برای انعکاس وضعیت مالی و نتایج عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای ارائه به مردم و نمایندگان آن‌ها تهیه شود.

3.هدف گزارشگری مالی، انتقال اطلاعات به استفاده‌کنندگان است. گزارش‌های مالی شامل کلیه گزارش‌هایی است که حاوی اطلاعات مالی باشد.

4.گاه برای افزایش سودمندی این گزارش‌ها ارائه اطلاعات غیرمالی نیز همراه با اطلاعات مالی لازم می‌باشد

تعاریف استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

گزارش مالی

گزارشی است که دربرگیرنده اطلاعات مالی مبتنی بر داده‌های تهیه شده توسط سیستم حسابداری مالی می‌باشد. گزارش مالی علاوه بر صورت‌های مالی شامل اطلاعات مکمل می‌باشد.

گزارش مالی با مقاصد عمومی

گزارشی است که هدف آن تأمین نیازهای اطلاعاتی مشترک طیف وسیعی از استفاده‌کنندگان است.

صورت‌های مالی

گزارش مالی با مقاصد عمومی است که برای ارائه اطلاعات در خصوص وضعیت مالی و عملکرد مالی واحد گزارشگر تهیه می‌شود.

ویژگی های محیط گزارشگری مالی استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

تفاوت اساسی استانداردهای حسابداری بخش عمومی با خصوصی مربوط به اهداف این دو بخش است. هدف اساسی بخش خصوصی در فعالیت‌های اقتصادی، دستیابی به سود است و به همین دلیل شاخص‌های عملکرد مانند سود خالص و سود هر سهم نتیجه عملکرد را تا حد زیادی نشان می‌دهد. اما در بخش عمومی، هدف اصلی، ارائه خدمات عمومی به مردم است. به همین دلیل تعیین شاخص‌های کمی عملکرد در بخش عمومی مشکل می‌باشد.

ساختار تأمین منابع مالی در استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

سرمایه‌گذاری‌های زیر بنایی

در استانداردهای حسابداری بخش عمومی همانند بخش خصوصی، انتظار می‌رود که منافع دارایی‌ها بیش از مخارج آن باشد. در بخش خصوصی، منافع اقتصادی داریی مشخص است و در قالب جریان‌های نقدی ورودی اندازه‌گیری می‌شود.

همچنین دارایی‌ها تحصیل نمی‌شود مگر آنکه انتظار رود ارزش فعلی جریان‌های نقدی ورودی آتی آن بیش از مخارج تحصیل و نگهداری آن باشد. در بخش عمومی معمولا این ترتیب وجود ندارد و منافع مورد انتظار اغلب نه از طریق جریان‌های نقدی ورودی، بلکه از طریق جریان‌های نقدی ورودی، بلکه از طریق ارائه خدمات محقق می‌شود.

مسئولیت در برابر رسانه‌های عمومی

استفاده کنندگان اصلی گزارش‌های مالی بخش عمومی

استفاده کنندگان اصلی گزارش‌های مالی بخش عمومی

نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان گزارش‌های مالی با مقاصد عمومی

رعایت بودجه

طبق اصل 55 قانون اساسی، هیچ هزینه‌ای نباید از اعتبارات مصوب تجاوز کند و هر وجهی باید در محل خود به مصرف برسد. اطلاعات مربوط به اجرای این اصل از طریق گزارش‌های مالی دستگاه‌های اجرایی و نهایتا گزارش تفریغ بودجه ارائه می‌گردد. اطلاعات مربوط به عملکرد بودجه، استفاده‌کنندگان را کمک می‌کند تا در سیاست‌گذاری‌های آینده و تخصیص منابع با آگاهی کافی عمل کنند.

استفاده‌کنندگان گزارش‌های مالی به اطلاعات بودجه و نحوه اجرای آن نیاز دارند. برای مثال، به منظور ارزیابی پاسخگویی، شهروندان و نمایندگان آنها خواستار کسب اطمینان از مصرف منابع، طبق الزامات بودجه‌ای هستند. فزونی مصارف بر مبالغ بودجه‌ای ممکن است بیانگر ضعف مدیریت، بودجه‌ریزی ناکارآمد، یا شرایط غیرقابل پیش‌بینی باشد. بالعکس کمتر بودن مصارف از مبالغ بودجه‌ای ممکن است بیانگر کنترل مؤثر هزینه‌ها، کاهش کمیت و کیفیت خدمات و یا تخصیص نامناسب منابع باشد.

گزارشگری مالی به دولت برای پاسخگویی نسبت به وجوه دریافتی از محل فروش نفت، اخذ مالیات و عوارض و سایر منابع و نحوه مصرف آن در چارچوب قانون بودجه و سایر قوانین و مقررات مربوط، کمک می‌کند. دستگاه‌های اجرایی برای ایفای این مسئولیت، علاوه بر ارائه اطلاعات ضروری برای تهیه گزارش تفریغ بودجه، لازم است گزارشی شامل بودجه مصوب و ارقام واقعی، انحرافات آن و توجیه انحرافات، تهیه و همراه صورت‌های مالی خود ارائه کنند.

ارزیابی وضعیت مالی و عملکرد مالی

استفاده‌کنندگان به اطلاعاتی راجع به منابع مالی و بدهی‌های واقعی و احتمالی دولت نیاز دارند تا بر این اساس توانایی دولت در فراهم ساختن منابع برای تسویه بدهی‌ها را ارزیابی کنند. آنها اطلاعات مربوط به نتایج عملیات و جریان‌های نقدی را بررسی می‌کنند تا روندهایی را بیابند که ممکن است نشانگر میزان توانایی یا ناتوانی دولت در بازپرداخت بدهی‌هایش باشد. همچنین، تحلیل روندهای مذکور به استفاده‌کنندگان کمک می‌کند تا درآمدهای آتی و تخصیص آن درآمدها را پیش‌بینی کنند.

نمایندگان مردم در بررسی و تصویب بودجه سالانه و قوانین برنامه، نیازمند ارزیابی وضعیت مالی دولت، از جمله ساختار بدهی و منابع در دسترس می‌باشند. این اطلاعات به آنها در تصمیم‌گیری در مورد معقول بودن بهای خدمات، نیاز به افزایش یا کاهش مالیات، و توانایی تأمین مالی مخارج جاری و سرمایه‌ای کمک می‌کند.

به منظور ارائه تصویری شفاف از وضعیت مالی و عملکرد مالی دولت، استفاده از مبنای تعهدی اجتناب‌ناپذیر است. این مبنا کمک می‌کند که تمام دارایی‌ها و بدهی‌ها در صورت وضعیت مالی منعکس شود و همه درآمدها و هزینه‌ها در دوره‌ای که محقق یا تحمل می‌شود و نه صرفا در زمان وصول یا پرداخت وجه نقد گزارش شود.

نیازهای اطلاعاتی مشترک استفاده‌کنندگان

محتوای عمومی گزارشگری مالی در استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

گزارشگری مالی باید از یک سو به دولت کمک کند تا مسئولیت پاسخگویی عمومی خود را ایفا کند و از سوی دیگر استفاده‌کنندگان را قادر سازد تا نحوه انجام مسئولیت مذکور را ارزیابی نمایند و در تصمیم‌گیری به آنها کمک کند.

ارائه اطلاعات زیر برای دستیابی به این هدف ضرورت دارد:

  • اطلاعاتی در خصوص کفایت منابع هر سال برای مصارف همان سال

  • اطلاعاتی در خصوص اینکه آیا کسب منابع مالی و همچنین مصرف آن طبق بودجه مصوب سالانه و سایر قوانین و مقررات مربوط صورت گرفته است یا خیر

  • اطلاعات لازم برای ارزیابی نتایج حاصل از عملیات سالانه واحد گزارشگر شامل نحوه تأمین منابع و نقدینگی و مصارف آن برای فعالیت‌های مختلف

  • اطلاعات لازم برای ارزیابی توانایی واحد گزارشگر در تأمین کالاها و ارائه خدمات و همچنین قدرت ایفای تعهدات در سررسید.

بخش دوم: واحد گزارشگر استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

مقدمه استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

یکی از فرضیات بدیهی حسابداری این است که اطلاعات مالی، متعلق به واحدهایی است با ساختارهای سازمانی قانونی، قراردادی یا اداری. اطلاعات مالی این واحدها، از طریق گزارش‌های مالی به استفاده‌کنندگان ارائه می‌شود.

محدوده یک واحد گزارشگر مشخص کننده زیر مجموعه‌ها، رویدادها، مبادلات و فعالیت‌هایی است که در گزارش مالی آن منعکس خواهد شد. واحد گزارشگر باید به شیوه‌ای تعیین گردد که گزارش‌های مالی آن تصویر مناسبی از وضعیت مالی و عملکرد آن ارائه کند.

دلایل تعریف واحد گزارشگر در استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

عمده‌ترین دلیل برای داشتن درک روشنی از مفهوم واحد گزارشگر، حصول اطمینان از فراهم شدن تمام اطلاعات مالی مربوط به واحد گزارشگر، برای استفاده‌کنندگان گزارش‌های مالی آن است. تعیین محدوده واحد گزارشگر، تصویر مشخصی از واحد گزارشگر را برای استفاده‌کنندگان فراهم می‌کند. چنین تعریفی، مربوط یا غیر مربوط بودن اطلاعات صورت‌های مالی را مشخص می‌سازد.

سایر دلایل برای تعیین محدوده واحد گزارشگر، به شرح زیر می‌باشد:

ویژگی‌های واحد گزارشگر در استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

یک واحد زمانی به عنوان واحد گزارشگر محسوب می‌شود که تمام معیارهای زیر را داشته باشد:

الف. استفاده‌کنندگانی که به گزارش‌های مالی با مقاصد عمومی آن برای اهداف پاسخگویی و یا تصمیم‌گیری نیاز داند؛

ب. دارای مقام مسئولی باشد که اجرای تمام یا قسمتی از بودجه و استفاده از سایر منابع و کنترل آن را به عهده داشته و پاسخگوی عملکرد واحد باشد؛ و

پ. محدوده آن به نحوی باشد که صورت‌های مالی، حوزه عملیات و وضعیت مالی آن را به نحو مناسب منعکس کند.

واحدهای بخش عمومی عموما دارای شخصیت حقوقی مستقل هستند.

برخی از عملیات بخش عمومی مانند طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای علی‌رغم نداشتن شخصیت حقوقی مستقل، لازم است برای مقاصد پاسخگویی در مورد مصرف منابع عمومی، در قالب یک شخصیت حسابداری گزارش‌های مالی جداگانه تهیه و ارائه کنند. بنابراین این گونه واحدها نیز واحد گزارشگر محسوب می‌شوند.

گروه گزارشگر در استانداردهای حسابداری بخش عمومی چیست

گروه گزارشگر، یک واحد گزارشگر است که برگیرنده دو یا چند واحد گزارشگر مجزا باشد. در بخش عمومی، معیار کنترل به عنوان ملاک اصلی تشخیص واحدهای تشکیل دهنده گروه گزارشگر است.

کنترل یک واحد به معنای توانایی هدایت سیاست‌های مالی و عملیاتی و استفاده از منابع آن برای دستیابی به اهداف مورد نظر است. بنابراین کنترل مستلزم احراز دو شرط زیر است:

در مواردی که رابطه بین واحد کنترل کننده و واحدهای کنترل شونده به گونه‌ای است که هر دو شرط فوق وجود دارد، گزارش‌های مالی گروه گزارشگر باید اطلاعات کاملی در خصوص مجموعه واحدهای تشکیل دهنده آن ارائه دهد.

در مواردی ممکن است، یک واحد منافعی را از واحدهایی که قدرت هدایت سیاست‌های استراتژیک عملیاتی و مالی آنها را ندارد کسب کند و یا هزینه‌هایی را در نتیجه فعالیت آنها متحمل گردد. در این موارد، چنین واحدی قادر به هدایت واحد مورد نظر در راستای استفاده از منابع آن برای دستیابی به اهداف خود نمی‌باشد و ماهیت رابطه چنین واحدهایی به گونه‌ای است که ارائه اطلاعات مالی آنها به عنوان یک مجموعه واحد سبب تأمین اهداف گزارشگری مالی نمی‌شود. بنابراین چنین واحدهایی را نمی‌توان جزء گروه گزارشگر (به عنوان یک مجموعه واحد) قرار داد.

دولت به عنوان یک واحد گزارشگر

دولت منابع عمده‌ای در اختیار دارد و باید در مورد نحوه استفاده از این منابع پاسخگوی شهروندان باشد. به همین علت، دولت باید گزارش‌های مالی برای پاسخگویی به عموم تهیه کند. چنین گزارش‌های باید حاوی اطلاعاتی برای اهداف تصمیم‌گیری و پاسخگویی به طیف وسیعی از استفاده‌کنندگان باشد.

معیارهای تشخیص واحدهای زیر مجموعه دولت به عنوان یک واحد گزارشگر

تشخیص واحدهایی که باید در گزارش‌های مالی دولت به عنوان واحد گزارشگر منظور شوند نیازمند ارائه معیارهای خاص است تا به هنگام تصمیم‌گیری در این زمینه از بروز ابهام جلوگیری شود. در این رابطه بودجه سالانه کل کشور معیار اصلی است. برای احراز این معیار باید مجموعه منابع و مصارف هر واحد گزارشگر در بودجه سالانه کل کشور منظور شده باشد.

در مواردی ممکن است واحد در بودجه سالانه کل کشور منظور نشده باشد و در نتیجه، تنها در نظر گرفتن معیار اصلی باعث می‌شود از نظر اهداف گزارشگری مالی، صورت‌های مالی با مقاصد عمومی دولت کامل نباشد.

در صورت احراز مجموع معیارهای زیر، یک واحد باید جزء مجموعه دولت به عنوان واحد گزارشگر در نظر گرفته شود:

سایر بخش‌های استانداردهای حسابداری بخش عمومی 1 در مقالات بعدی که در زیر معرفی شده خواهد آمد.

بخش سوم

عناصر صورت‌های مالی:

مقدمه، رویکرد مورد استفاده جهت تعریف عناصر، دارایی، بدهی، ارزش خاص، درآمدها و هزینه‌ها می‌باشد.

31 December 2018

بخش چهارم

ویژگی‌های کیفی اطلاعات مندرج در گزارش‌های مالی با مقاصد عمومی:

مقدمه، اهمیت، ویژگی‌های کیفی مرتبط با محتوای اطلاعات، ویژگی‌های کیفی مرتبط با ارائه اطلاعات و محدودیت‌های حاکم بر ویژگی‌های کیفی اطلاعات مالی

بخش پنجم

نحوه ارائه صورت‌های مالی:

هدف، دامنه کاربرد، تعاریف، مسئولیت تهیه و ارائه صورت‌های مالی، اجزای صورت‌های مالی، ملاحظه کلی، ساختار و محتوا و صورت وضعیت مالی می‌باشد.

هرآنچه سؤال یا مُشکلی در ارتباط با این مقاله دارید لطفاً از طریق دیدگاه در میان بُگذارید، دیدگاه شما بدون پاسخ نخواهد ماند.

دربارۀ من

اینجانب، با توجه به تحصیلات خود در رشته حسابداری تا مقطع دکتری و عضویت در مجامع حرفه‌ای و همچنین در کانون کارشناسان رسمی دادگستری به عنوان کارشناس رسمی با هدف ایجاد بستری بهتر برای انجام انواع خدمات مالی و به اشتراک گذاشتن برخی از تجارب با اهمیت، در حوزه‌های مختلف مالی و مالیاتی، حسابرسی و بالاخص کارشناس رسمی، اقدام به ایجاد این سایت نموده‌ام.
دربارۀ من

کپی با ذکر منبع بدون اشکال می‌باشد

لطفا به این مقاله امتیاز دهید

2 نظر

    • سلام خیلی ممنون از نظر شما، خوشحال هستیم که این مقاله برای شما مفید بود. حتما در اولین فرصت فصل‌های آتی این مقاله را خواهیم گذاشت.

ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

× ارتباط از طریق واتس‌اَپ